İç denetim faaliyeti, işletme içerisinde bir iç denetim ekibi oluşturarak (İç Kaynak/In-House), iç denetim faaliyetinin dışarıdan yürütülmesiyle dış kaynak kullanarak (Dış Kaynak/Outsourcing) ya da her iki yöntemin birleşimi (Eş Kaynak/Co-Sourcing) şeklinde sağlanabilmektedir.
Hangi kaynak türünün seçileceğine karar verilirken,
- Yönetimin bakış açısı,
- İşletmenin büyüklüğü,
- Organizasyon yapısı ve işlerin karmaşıklığı,
- İşletme kültürü,
- Fayda-maliyet etkisi,
- İşletmenin risk profili ve ihtiyaç duyulan personelin uzmanlık düzeyi gibi birçok faktörler göz önünde bulundurulmalıdır.
Aşağıda, adı geçen kaynak türlerinin avantajlarından ve dezavantajlarından bazılarına yer verilmiştir.
1) İç Kaynak
İşletme içerisinde bir departman oluşturarak gerçekleştirilen iç denetim faaliyetleridir.
Avantajları
- Şirketin faaliyetlerine ilişkin gizlilik arz eden bilgilerin ve verilerin şirket dışına çıkmaması sağlanmaktadır.
- İç denetim faaliyetlerinin şirketlerin bireysel çalışanı aracılığı ile gerçekleştirilmesi durumunda yönetimin anlık beklentilerine hızlı yanıt verebilme olanağı yüksektir.
Dezavantajları
- Geleneksel yöntemlerle değil, risk odaklı yaklaşımı temele alarak tüm süreçlerde uzman personel yetersizliği bulunmaktadır.
- İç denetim biriminin şirket çalışanlarından seçilmesi ve etkileşim içinde olunmasından dolayı iç denetçinin bağımsız tutumunu yitirmesi söz konusu olabilir.
- Günümüz ekonomik şartları altında personel çalıştırma maliyetinin yüksek olduğu bilinmektedir.
- Şirket yönetimi, mesleki gelişime destek vermiyorsa çalışanların iç denetimle ilgili uluslararası gelişmelere uyum sağlama ve kendi şirketine bu gelişmeleri uygulama aşamalarında sorun yaşanabilir.
2) Eş Kaynak
Eş kaynaklardan yararlanma, firmanın iç denetim departmanı ve firma dışındaki iç denetim hizmeti sunanların birlikte yaptığı incelemeleri ifade eden çalışmaları şeklidir.
Avantajları
- Şirket bünyesindeki iç denetim personelleri, dış kaynak yoluyla destek sağlayan uzmanların tüm tecrübelerinden faydalanma imkanına sahiptirler.
- İç denetim sorumluluğu tamamen dışarıya bırakılmayarak, yönetim istediği her an kontrol edebilir.
Dezavantajları
- Şirket yönetimi, hem personel çalıştırarak hem de dış kaynak yoluyla hizmet alarak yüksek bir maliyet ile karşı karşıya kalabilir.
- Şirkette çalışan personeller ile dışarıdan hizmet alınan çalışanlar arasında yaşanabilecek anlaşmazlıktan kaynaklı etkili ve verimli bir çalışma ortamı oluşturulamayabilir.
3) Dış Kaynak
İç denetim faaliyetlerini sadece tek bir firmaya bağlı olmadan işletme dışından sunan, iç denetim alanında uzmanlığa sahip iç denetim şirketlerinin çalışmalarını kapsamaktadır.
Avantajları
- Yönetim, giderleri düşürebilmek için iç denetim faaliyetlerinin şirket dışından desteklenmesini tercih edebilir.
- Birçok sektörde deneyim sahibi olan çalışanlar ile dış kaynak, sadece tek bir firmadaki süreçler hakkında bilgi sahibi olan kişilere göre daha etkili ve verimlidir.
- İç denetim faaliyetlerinin işletme dışından sağlanması durumunda bağımsız denetçilerin, iç denetim faaliyetlerine duydukları güvenin daha yüksek olduğu genel itibariyle bilinmektedir.
- Araştırmalara göre dış kaynak kullanımı, finansal tablo hilesinin önlenmesinde, ortaya çıkarılmasında ve raporlanmasında daha etkilidir.
- İç denetimin şirket dışından tercih edilmesi halinde bağımsızlık ve objektiflik açısından problem oluşma ihtimali iç kaynak yoluyla sağlanmasından daha düşüktür.
- Şirket yönetimi, sabit maliyeti değişken maliyete dönüştürerek kriz dönemlerinde esnek
Dezavantajları
- Gerekli önlemler alınmayarak şirketlerin mücevherleri adı verilen gizli bilgi ve belgelerin dışarıya aktarılması bir risk olarak görülmektedir.
- Alınan hizmet kalitesinin dönemsel olarak ölçülmemesi ve değerlendirilmemesi durumunda hizmetin kalitesinde zamanla düşüş yaşanabilir.
Şirket yönetimi, iç denetim ile ilişkili olan iç kontrol hizmetini de iç kaynak, eş kaynak ya da dış kaynak yoluyla sağlamayı düşünebilir. Yukarıda bahsedilen avantajlar ve dezavantajlar her iki hizmet türü içinde geçerlidir.
İç kontrol ve/veya iç denetim faaliyetlerinizde, eş kaynak veya dış kaynak kullanımına karar vermeniz durumunda 10X Denetim ve Danışmanlık A.Ş. olarak deneyimli ekibimizle sizlere destek vermekten memnuniyet duyarız.